بیشتر مردم بر این باور هستن که استرس مخربه با این حال شاید شمام شنیده باشین که استرس دو نوع داره: استرس خوب و استرس بد. میدونید منظور از این حرف چیه؟ خیلی کم پیش میاد کسی بگه: «من خیلی نگرانم… فوق العاده نیس؟» ولی واقعیت اینه که اگه مقداری استرس، از نوعِ خوب، در زندگی ما وجود نداشته باشه، وجود ما پر از سرگشتگی و اندوه میشه. اگه استرس رو به عنوان دلیلی تعریف کنیم که تعادل لازم ما رو بهم می زنه، چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی، میشه مدعی شد که اَشکال مختلف استرسِ خوب، واسه بهره مندی از یک زندگیِ سالم ضروریه. در این مقاله می خونید که چه نوع استرسی واسه شما مفیده.

 

البته استرس خوب می تونه به استرس بد تبدیل شه و برعکس. در این مقاله می خواهیم همه نکاتی رو که باید در مورد استرسِ خوب بدونین با شما در بین بذاریم.

استرس خوب در برابر استرس بد

استرس خوب یا همون فشار روانی که روان شناسان از اون به عنوان استرس مفید (eustress) نام می برن، یه جور از استرسه که هر وقت هیجان زده هستیم، به سراغمون میاد. در این مواقع، بدون اونکه خطر یا تهدیدی در بین باشه، ضربان قلبمون بالا میره و میزان ترشح هورمونا ی بدنمون تغییر می کنه. ما این نوع استرس رو زمانی که سوار ترن هوایی میشیم، در زمانی که واسه گرفتن ترفیع شغلی به سختی سعی می کنیم و وقتی که واسه اولین بار، سرِ قراری حاضر میشیم، احساس می کنیم. محرکای زیادی وجود دارن که این نوع استرس رو فعال می کنن و به احساس سرزندگی منجر می شن و ما رو نسبت به زندگی هیجان زده می کنن.

نوع دیگری از استرس، استرسِ زیاد (acute stress) است. منشأ این استرس، اتفاقات غیرمنتظره و یهویی هستن که نیازمند واکنش هستن. استرس زیاد، موجب تحریکِ بدن به واکنشای استرسی هم می شه، ولی محرکا حتما خوشحال و هیجان انگیز نیستن. ما معمولا همین استرس زیاد رو به عنوان استرس تلقی می کنیم. در مواقع روبرو شدن با این نوع فشار روانی، اگه بتونیم خیلی سریع راهی واسه آروم کردن خود پیدا کنیم، استرس زیاد به تنهایی مشکلی ایجاد نمی کنه. هنگامی که عامل به وجود آورنده ی استرس رو از بین برداشتیم، از نقطه نظرِ سلامتی و خوش حالی لازمه بدنمون رو به حالت هِموستاز (homeostasis) یا همون وضعیت پیش از استرس برگردانیم.

اما اون نوع استرسی که واقعا باید نگرانش باشیم، استرس طولانی (chronic stress) است. این نوع استرس زمانی به وجود میاد که ما همیشه در خطر عوامل استرس زا قرار داشته باشیم که اثرات مخربی داشته باشن و گریزی از اونا نباشه. یک شغل پر استرس یا یک زندگی خانوادگی دلسردکننده می تونه به بروز استرس طولانی منجر شه. این نوع استرس همون فشار روانیه که ما معمولا اونو با عنوان استرس جدی مشخص می کنیم. از اون جایی که بدن ما واسه رویارویی با استرسای طولانی طراحی نشده، اگه به طور دائمی در خطر این نوع استرس باشه با آسیبای جدیِ جسمی و روحی روبرو میشه.

منشأ استرس خوب

برگردیم به همون استرس خوب. واسه اینکه استرس خوب بیشتری وارد زندگی تون شه، به نفعتونه اول بیشتر در مورد شکلای مختلف استرس بدونین. از اون جایی که استرس، حتی از نوع خوبش، زیاد که شه، ضرر داره؛ باید فعالیتایی رو در زندگی خود انتخاب کنین که شما رو خوشحال می کنن و حس خوبی نسبت به زندگی در شما ایجاد می کنن. بهتره، تموم کارا و فعالیتایی که انرژی و رمق شما رو می گیرن یا شما رو دچار استرس طولانی می کنن، کنار بذارین.

یک راه خوب واسه اونکه فهمیده باشین فعالیت خاصی، ارزش وقتی که براش می ذارین رو داره یا نه، اینه که ببینین وقتی بهش فکر می کنین چه حسی پیدا می کنین. از فکر کردن بهش احساس هیجان می کنین؟ کاریه که «دوست دارین انجام بدین» یا «باید انجام بدین»؟ مطمئن شید کارایی که در دسته «دوست دارم انجام دهم» قرار می گیرن کارایی هستن که واقعا دوستشون دارین و اونایی که در دسته «باید انجام دهم» قرار می گیرن، کارایی هستن که انجامشان ضروریه.

چیجوری استرس خوب می تونه به استرس بد تبدیل شه؟

قبلا، دوبار به این مسئله اشاره شد: اگه بیشتر از از حد در خطرِ استرس خوب باشین، این استرس می تونه به استرس بد تبدیل شه (این مسئله در مورد ماجراجویان و افراد هیجانی، خوب قابل لمسه). دلیل اینه که فرقی نمی کنه در حال تجربه استرس خوب باشین یا بد، وقتی در خطر فشار روانی زیادی قرار بگیرین، واکنش بدن شما نسبت به استرس فعال می شه و اگه به این فشارها، استرس طولانی و یا فشارهای مختلف دیگری هم اضافه شه، با انبوهی از استرس روبرو میشید که حاصل جمعی جز استرس زیادتر نداره! واسه همین، مهمه که تعادل رو رعایت کنین و مراقب زیاده روی باشین. ممکنه، نتونین تموم استرس خود رو از بین ببرین، ولی راه هایی هست که می تونین به کمک اونا فشارهای روانی رو به کمه کم برسونین و یا حتی از بعضی از استرسای زندگی پرهیز کنین تا راحت تر بتونین با بقیه اونا کنار بیایید. به ویژه اگه بتونین از استرسای طاقت فرسا و سخت دوری کنین، در برابر شکلای مختلف دیگر استرس که در زندگی غیرقابل پرهیز هستن، قدرت و ایستادگی بیشتری دارین.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه وقت هایی می تونیم به حس ششم خود اعتماد کنیم؟

چیجوری استرس بد می تونه به استرس خوب تبدیل شه؟

البته همه استرسای بد قابل تبدیل به استرس خوب نیستن، با این حال می تونین دید خود رو نسبت به بعضی از موارد استرس زا در زندگی تغییر بدین و این تغییر در درک می تونه باعث تغییر در تجربه شما از استرس بشه! چون که بدن ما در برابر اون چیزی که تهدید تلقی شده، واکنش شدیدی نشون می ده و در این مواقع خیلی استرسی می شه. عوضش، اگه در برابر تهدیدی، بی خیال باشین، استرسی هم به سراغتون نخواد اومد. اگه شما پدیده ای رو به عنوان یک رقابت و نه تهدید تلقی کنین، ترسی که ممکنه از اون داشته باشین، می تونه به هیجان، انتظار و یا دست کم به عزمی راسخ تبدیل شه. شما بیشتر می تونین با تمرکز روی امکانات و مشاهده ی امتیازات پنهون ی هر فرصتی، احساسات و درک خود رو از اون تغییر بدین و توانایی هاتون رو به خود یادآوری کنین. هرچه بیشتر تمرین کنین و موقعیتای سخت رو به چشم رقابت نگاه کنین، در این کار مهارت بیشتری پیدا کرده و بعد از یه مدت حتی بدون اونکه فهمیده باشین، اونو انجام میدید.

چیجوری میشه استرس خوب بیشتری رو وارد زندگی کرد؟

راه حلی واسه تزریق آگاهانه ی استرس خوب در شریان زندگی هست؟ در جواب باید گفت بله، در این قسمت می خواهیم شما رو با روشایی آشنا کنیم که به کمک اونا می تونین استرس خوب بیشتری رو وارد زندگی تون کنین.

۱. رفت و اومد کنین

شما می تونین با رفت وآمد کردن با بقیه و ایجاد روابط سالم، استرس خوب واسه خود بسازین. واقعا ارتباطات، با توجه به اینکه چیجوری اونا رو مدیریت کنین، می تونن سطح استرس شما رو زیاد کنن و یا اونو تخفیف دهند. عاشق شدن، ایجاد روابط محکم با دوستان و اعضای خونواده و خوش گذراندن با کسائی که واسه تون مهم هستن، همه راه هایی واسه تزریقِ استرس خوب به زندگی هستن.

خونواده

۲. واسه خود هدف مشخص کنین

استرس خوب می تونه از دنبال کردن یک هدف و یا یک رؤیا هم ناشی شه. همه ما روزانه مسئولیتایی داریم که باید به اونا رسیدگی کنیم، ولی اگه در کنار اونا هدف مشخصی واسه خود تعیین کرده و دنبال کنیم، حتی اگه آهسته به طرف اون هدف قدم برداریم، چشم اندازی در اختیار داریم که می تونه در زندگی ما هیجان، انرژی مثبت و استرس خوب تولید کنه. اگه این هدفا در جهت بهبود سلامت تعیین شن، فواید بیشتری هم دارن.

۳. به دنبال کسب علم باشین

بیشتر ما از مدرسه و دانشگاه خوشمون نمیاد، ولی تقریبا همه دوست دارن چیزای جدیدی که براشون جالبه رو یاد بگیرن. گسترده کردن دامنه ی اطلاعاتتان یا دنبال کردن تحصیلات و سرگرمیای جذاب می تونه یک تجربه هیجان انگیز باشه. با یادگیری یک مبحث جدید جدا از اینکه اینکه می تونین استرس خوب در زندگی خود به وجود بیارین، مهارتایی هم کسب می کنین که می تونین اونا رو در زندگی به کار ببندید.

۴. عوامل خشنود کننده

یکی از منابع مؤثرِ استرس خوب متغیرهاییه که در روانشناسی مثبت گرا از اون به عنوان عوامل خشنودکننده یاد می شه، این کارا معنا و لذت به زندگی می بخشن. کارایی که در شما حس خوبی از به مبارز طلبیدن به وجود میاره و لازمه از مهارتای شخصی مون در این کارا استفاده کنیم. در واقعیت امر، رسیدن به عوامل خشنودکننده (gratification) در مقایسه با لذتا‏ (pleasure) احتیاج به سعی بیشتری داره، تلاشی که ارزشش رو داره. بیشتر سرگرمیامون مثل عکاسی، باغبانی، نواختن موسیقی و… در این دسته از کارا قرار می گیرن که می تونیم اونا رو در زندگی روزمره ی خود بگنجانیم و اونا رو به مولدی واسه استرس خوبی که بهش احتیاج داریم، تبدیل کنیم.

در کل باید گفت داشتن استرس خوب در زندگی مهمه. هرچقدر بتونین استرس طولانی رو از زندگی خود حذف کنین، دیدگاه خود رو نسبت به استرس تغییر بدین و فعّالیتای مثبت رو در کارای خود بذارین، می تونین استرس خوب رو به شکل متعادلی در زندگی تون برقرار کنین.

منبع : verywell.com

دسته‌ها: آموزشی